SEA Games 33
Crystal Palace
Dilma Mendes là tên tuổi nổi bật trong lịch sử bóng đá nữ Brazil với những đóng góp không thể phủ nhận. Bà chính là người đã phát hiện và đào tạo Formiga, một biểu tượng của bóng đá nữ Brazil, từ khi cô bé mới 9 tuổi cho đến lúc phát triển sự nghiệp chuyên nghiệp ở tuổi 16. Qua hơn ba thập kỷ, hai người lại tiếp tục hợp tác với mục tiêu giành chức vô địch giải bóng đá 7 người thế giới cho đội tuyển Brazil.
Mendes với 2 lần được bình chọn là huấn luyện viên bóng đá 7 người nữ xuất sắc nhất toàn cầu, đã triệu tập Formiga – hiện đã 47 tuổi – để viết nên hành trình mới chinh phục danh hiệu thế giới thứ hai. Đồng hành cùng họ còn có Erica de Jesus – trợ lý kiêm bạn đời của Formiga.
Sức ảnh hưởng của Dilma Mendes trong sự nghiệp của Formiga không thể chối cãi. Ngoài huyền thoại Marta, Formiga chính là biểu tượng hàng đầu của bóng đá nữ Brazil, với 234 lần khoác áo đội tuyển quốc gia 11 người và góp mặt tại 7 kỳ World Cup cùng 7 kỳ Thế vận hội. Cô xem Mendes như “người mẹ thứ hai”. “Tôi tin rằng cuộc đời đã sắp đặt để chúng tôi gặp nhau,” Mendes chia sẻ. Bà nhớ lại lần đầu gặp Formiga khi cô bé chơi bóng trên đường phố, chân trần giữa những người đàn ông trưởng thành, đến mức bà còn phân vân liệu đó là con trai hay con gái. Mendes đã đồng hành nuôi dưỡng Formiga bên cạnh mẹ ruột của cô cho tới năm cô bé 12 tuổi trước khi đưa về sống cùng mình tại ‘Ngôi nhà của Vận động viên’ – nơi ở chung dành cho nhiều tài năng trẻ mà bà thuê riêng.
Mendes là người phát hiện ra tài năng của ngôi sao Formiga của tuyển nữ Brazil
Một quyết định chiến lược của Mendes đã định hình sự nghiệp của Formiga: chuyển vị trí chơi từ tiền đạo sang tiền vệ phòng ngự. Quan sát khả năng tranh chấp và đối đầu trên sân ngay từ khi cô bé mới 9 tuổi, Mendes nhận thấy tiềm năng lớn ở vị trí này – một vai trò quan trọng mà Brazil luôn cần bổ sung nhân lực mạnh mẽ. Quyết định táo bạo này đã trở thành bước ngoặt, giúp Formiga tỏa sáng và trở thành trụ cột trong lối chơi phòng ngự.
Con đường theo đuổi bóng đá của Dilma Mendes gắn liền với những khó khăn thật sự. Xuất thân từ Camacari, Bahia, bà từng trải qua giai đoạn mà việc phụ nữ chơi bóng đá bị coi là phạm pháp tại Brazil cho đến tận năm 1979 khi lệnh cấm mới được bãi bỏ. Suốt thời thơ ấu, Mendes thường xuyên chơi bóng cùng các bạn nam khu phố nhưng phải trả tiền kem cho họ để cảnh giác mỗi khi cảnh sát hoặc mẹ bà xuất hiện gần đó. Nếu bị bắt giữ vì chơi bóng đá, bà sẽ phải đợi cha mẹ đến đón và không hiếm lần bị la mắng do niềm đam mê trái quy định xã hội lúc bấy giờ.
Chính sự bất công của quá khứ, đã thúc đẩy Mendes đấu tranh cho bóng đá nữ
“Cảnh sát có thể bắt tôi nhưng chỉ giữ tôi một lúc bởi đây là một thị trấn nhỏ,” bà kể lại. “Tôi luôn hy vọng cha mình đến đón vì ông thường bao che cho tôi; ngược lại mẹ thì la mắng vì nghĩ tôi chỉ đang nổi loạn. Song thực tế, tôi chơi bóng bằng cả trái tim và đam mê.”
Hiện nay, Dilma Mendes giữ vai trò Bộ trưởng Thể thao tại thành phố Camacari và đang điều phối nhiều dự án xã hội nhằm hướng dẫn các em gái chơi bóng đá. Bà còn phụ trách một triển lãm tại Bảo tàng Bóng đá Sao Paulo, chia sẻ các tư liệu quý về lịch sử hình thành và phát triển bóng đá nữ ở Brazil. Dù đạt được nhiều thành tựu, bà vẫn nhấn mạnh cuộc chiến vì quyền lợi và sự công nhận dành cho bóng đá nữ chưa kết thúc: “Là một phụ nữ da màu, chúng tôi không chỉ cần kiến thức mà còn phải có chiến lược phù hợp để tham gia trận đấu mà không đánh mất chính mình. Từ nhỏ tôi đã biết muốn chơi bóng phải học hỏi kỹ càng các điều cơ bản; với vai trò huấn luyện viên, tôi càng phải không ngừng trau dồi.”
Bà vẫn miệt mài để giúp phát triển môn bóng đá nữ của Brazil và thế giới nói chung
Dilma Mendes cũng đang tiến hành nghiên cứu chuyên sâu nhằm hiểu rõ những thách thức mà các đội tuyển nữ ở Brazil đang đối mặt để tìm ra phương án hỗ trợ tốt nhất. Với World Cup Nữ 2027 dự kiến diễn ra tại Brazil, bà nhìn đây như dịp quan trọng để xây dựng di sản lâu dài cùng các chính sách ưu việt cho môn thể thao này. Tuy nhiên, bà cũng đầy thận trọng khi đặt câu hỏi ai mới thực sự hưởng lợi từ những sự kiện lớn như vậy: “Chúng ta cần luật pháp bảo vệ bóng đá nữ bởi từng có quy định cố gắng ngăn cản tôi theo đuổi đam mê thuở nhỏ. Sự tồn tại của chúng tôi – cầu thủ và những người cống hiến cho bóng đá nữ Brazil – chính là minh chứng vì sao nghiên cứu này lại cần thiết. Nếu không có tiếng nói trực tiếp trong bàn đàm phán, chúng ta sẽ mãi bị lãng quên.”
Dilma Mendes vẫn đang miệt mài trên hành trình giúp bóng đá nữ phát triển
Qua hàng thập kỷ gắn bó với bóng đá nữ Brazil, HLV Dilma Mendes đã ghi dấu sâu đậm bằng công lao phát hiện và dìu dắt những tài năng như Formiga cùng nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm nâng tầm môn thể thao này cả trong nước lẫn quốc tế. Với các dự án xã hội đa dạng cùng tầm nhìn chiến lược rõ ràng cho tương lai, bà vẫn tiếp tục cuộc hành trình đấu tranh vì môi trường phát triển bền vững và công bằng dành cho bóng đá nữ tại Brazil.
